Badanie piersi - jak wykonać samobadanie piersi i wystrzegać się raka? 

Rak piersi jest jednym z najczęściej diagnozowanych nowotworów u kobiet, co sprawia, że profilaktyka oraz wczesne wykrywanie mają kluczowe znaczenie dla skutecznego leczenia. Regularne samobadanie piersi oraz badania przeprowadzane przez lekarza, takie jak diagnostyka palpacyjna, odgrywają istotną rolę w wykrywaniu niepokojących zmian. Guz piersi może być zauważony zarówno podczas samodzielnego badania, jak i w trakcie wizyty u specjalisty, jednak najbardziej precyzyjne są badania obrazowe, takie jak mammografia i USG, które pozwalają na szczegółową ocenę struktury piersi. W niniejszym artykule omówimy praktyczne aspekty badań piersi, metody diagnostyczne, a także sposoby profilaktyki i prewencji raka piersi, które mogą znacząco zwiększyć szanse na wczesne wykrycie choroby i jej skuteczne leczenie.

 

Spis treści:

 

• Samobadanie piersi - znaczenie profilaktyki
• Jak i kiedy badać piersi?
• Instrukcja samobadania piersi
• Mammografia i USG piersi
• Przyczyny nowotworu piersi
• Jak często występuje rak piersi?
• Co można zrobić, żeby zmniejszyć ryzyko raka piersi?
• Co oferuje NFZ w zakresie profilaktyki raka piersi?
• Rak piersi u mężczyzn
• Reasumując

 

Samobadanie piersi - znaczenie profilaktyki

 

Na całym świecie obserwuje się rosnącą liczbę przypadków raka piersi wśród młodych kobiet. Niestety, sytuacja w Polsce jest szczególnie niepokojąca, ponieważ śmiertelność związana z tą chorobą jest wyższa niż w krajach Europy Zachodniej i Stanach Zjednoczonych. Głównym powodem tego stanu rzeczy są poważne zaniedbania w obszarze profilaktyki zdrowotnej. W Polsce wiele kobiet zaniedbuje regularne badania, w tym wizyty u ginekologa oraz badania przesiewowe, takie jak mammografia czy USG piersi. Zbyt mała liczba pacjentek regularnie wykonuje również samobadanie piersi, co odgrywa kluczową rolę we wczesnym wykrywaniu zmian nowotworowych.

 

Brak świadomości na temat profilaktyki oraz opóźnione wykrycie raka piersi znacznie pogarszają rokowania i szanse na wyleczenie. Dlatego tak istotne jest, aby kobiety były świadome znaczenia regularnych badań profilaktycznych, zarówno tych wykonywanych przez specjalistów, jak i samodzielnych. Wczesne wykrycie zmian nowotworowych znacząco zwiększa szanse na skuteczne leczenie, a regularne samobadanie piersi pozwala wykryć zmiany jeszcze na etapie, gdy są one łatwiejsze do wyleczenia.

 

 

Instrukcja samobadania piersi

 

Najważniejsze jest wyrobienie sobie odpowiednich nawyków. Im wcześniej wyrobiony zostanie odpowiedni nawyk, tym większa szansa na wykrycie nieprawidłowości na bardzo wczesnym stadium. Jak wykonywać w prawidłowy sposób samobadanie piersi?

 

• Kontrola piersi najlepiej, aby odbywała się przed lustrem. 
• Stojąc przed lustrem swobodnie opuść ramiona i przyjrzyj się swoim piersiom. 
• To samo wykonaj z rękami uniesionymi do góry oraz z rękami opartymi na biodrach. 
• Przyciskaj palcami brodawkę i zwróć uwagę czy nie wydobywa się niej żadna wydzielina. 
• Następnie połóż lewą rękę za głową, prawą natomiast połóż na lewej piersi. Całą powierzchnią palców zataczaj koła zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Przesuwaj dłoń w kierunku brodawek. To samo powtórz z prawą piersią. 
• W kolejnym punkcie badania, w pozycji leżącej włóż poduszkę pod prawy bark, a prawą rękę wsuń pod głowę. W taki sam sposób jak w naszym poprzednim punkcie zbadaj prawą pierś wewnętrzną powierzchnią palców lewej ręki. To samo powtórz z lewą piersią. 
• Następnie połóż się na wznak. Prawą rękę ułóż wzdłuż tułowia, a lewą ręką zbadaj prawą pachę. 

 

To oczywiście tylko kilka przykładów możliwości samobadania. Wiele sposób, a także gotowe instrukcje także filmowe bez problemu znajdziecie w sieci :). 

 

Mammografia i USG piersi

 

Czym jest mammografia?

 

Mammografia to badanie obrazowe wykorzystujące promieniowanie rentgenowskie, które trwa zwykle tylko kilka minut. Standardowo wykonuje się cztery zdjęcia – po dwa ujęcia każdej piersi. Podczas badania pierś zostaje umieszczona na stoliku aparatu mammograficznego, a następnie lekko dociskana przez przezroczystą płytkę, co jest konieczne dla uzyskania wyraźnego obrazu oraz zmniejszenia dawki promieniowania. Mammografia pozwala na wykrycie nawet bardzo małych zmian, w tym wczesnych stadiów raka piersi, zanim staną się one wyczuwalne w badaniu palpacyjnym.

 

Czym jest USG piersi?

 

USG piersi to nieinwazyjne badanie, które trwa zazwyczaj 10-15 minut. Pacjentka leży na plecach, z ręką po stronie badanej piersi ułożoną pod głową. Lekarz nakłada na skórę żel, który poprawia przewodzenie fal ultradźwiękowych, a następnie przesuwa głowicę ultrasonograficzną po piersi, by uzyskać obraz wewnętrznych struktur. USG wykorzystuje fale dźwiękowe, które odbijają się od tkanek, tworząc obraz na ekranie. Badanie pozwala na ocenę charakteru zmian, takich jak torbiele czy guzki.

 

 

Różnice między mammografią a USG

 

Mammografia i USG to różne metody diagnostyczne stosowane w ocenie piersi. Mammografia jest szczególnie skuteczna w wykrywaniu bardzo małych zmian, takich jak mikrozwapnienia, które mogą być wczesnym objawem raka piersi. USG natomiast jest mniej precyzyjne w tym zakresie, ale przydatne w ocenie charakteru zmian, np. w rozróżnianiu guzów. O wyborze metody decyduje lekarz, biorąc pod uwagę czynniki takie jak wiek, wynik wcześniejszych badań, ryzyko raka piersi czy uwarunkowania genetyczne. Często obie metody są stosowane łącznie, aby uzyskać pełniejszy obraz sytuacji.

 

Wskazania do USG piersi

 

USG piersi jest pomocniczym badaniem, szczególnie w ocenie zmian wykrytych w mammografii. Jest również preferowane u młodych kobiet, u których przewaga tkanki gruczołowej utrudnia interpretację wyników mammografii. USG może być stosowane zamiast mammografii w sytuacjach, gdzie ta jest niewskazana, np. w czasie ciąży, karmienia piersią lub gdy pacjentka jest uczulona na środki kontrastowe.

 

Wskazania do mammografii

 

Mammografia jest zalecana jako badanie przesiewowe dla kobiet powyżej 45. roku życia, w celu wczesnego wykrycia raka piersi. Jest również stosowana do oceny wszelkich podejrzanych zmian, takich jak guzy czy zwapnienia. Mimo skuteczności, w niektórych przypadkach, takich jak ciąża czy karmienie piersią, badanie mammograficzne może być przeciwwskazane z uwagi na promieniowanie rentgenowskie.

 

Przyczyny nowotworu piersi

 

Przyczyn raka piersi może być wiele. Są to m.in. czynniki środowiskowe, związane ze stylem życia, a także czynniki genetyczne. Jednakże najważniejszymi czynnikami ryzyka są starszy wiek oraz nosicielstwo mutacji. 

 

Jak często występuje rak piersi?

 

Rak piersi jest najczęściej występującym nowotworem złośliwym wśród kobiet w Polsce, co stanowi ok. 23% wszystkich zachorowań z powodu nowotworów złośliwych u kobiet. Według Centrum Onkologii - Krajowego Rejestru Nowotworów - liczba zachorowań przekroczyła w 2020 roku ilość 24000 przypadków rocznie. 

 

Co można zrobić, żeby zmniejszyć ryzyko raka piersi?

 

Przede wszystkim pamiętaj o profilaktyce! Oprócz regularnych badań przesiewowych, takich jak mammografia, o której wspomnieliśmy wcześniej, kluczową rolę odgrywa również samobadanie piersi. Częste samodzielne badanie pozwala na wykrycie ewentualnych zmian w tkance piersi na wczesnym etapie, co zwiększa szanse na skuteczne leczenie. To prosty, ale niezwykle ważny krok, który możesz wykonywać samodzielnie w domu.

 

Jednak profilaktyka nie ogranicza się wyłącznie do badań. Ogromne znaczenie ma także zdrowy styl życia. Unikanie używek, takich jak papierosy i nadmierne spożywanie alkoholu, w połączeniu z odpowiednio zbilansowaną dietą bogatą w warzywa, owoce, błonnik i zdrowe tłuszcze, może znacząco obniżyć ryzyko wystąpienia nowotworów, w tym raka piersi. Regularna aktywność fizyczna, nawet umiarkowana, jak codzienne spacery czy jazda na rowerze, również ma korzystny wpływ na zdrowie, zmniejszając ryzyko wielu chorób. Warto również zwrócić uwagę na stosowanie antykoncepcji hormonalnej. Badania wskazują, że długotrwałe jej stosowanie może wiązać się z nieco wyższym ryzykiem zachorowania na raka piersi. Dlatego przed podjęciem decyzji o stosowaniu tego rodzaju środków, warto skonsultować się z lekarzem i omówić wszelkie potencjalne korzyści oraz ryzyka. Wybór odpowiedniej metody antykoncepcji powinien być zawsze dostosowany do indywidualnych potrzeb i stanu zdrowia każdej kobiety.

 

Co oferuje NFZ w zakresie profilaktyki raka piersi?

 

NFZ oferuje Program profilaktyki raka piersi. Dla kogo? Dla kobiet w wieku 45-74 lata, które spełniają jedno z kryteriów:

 

• Nie miały wykonywanej mammografii w ciągu ostatnich dwóch lat.
• Zakończyły okres 5 lat od leczenia chirurgicznego raka piersi pozostają w trakcie uzupełniającej hormonoterapii (HT).
• Zakończyły leczenie raka piersi i 5-letni proces moniotorowania po zakończonym leczeniu . 

 

Badania mammograficzne możesz wykonać w poradniach stacjonarnych lub w mammobusie. 

 

 

Rak piersi u mężczyzn

 

Kiedy myślimy o raku piersi, automatycznie kojarzymy go z kobietami. Tymczasem mężczyźni również mogą zachorować na ten typ nowotworu, choć jest to znacznie rzadsze. Rak piersi u mężczyzn stanowi około 1% wszystkich przypadków nowotworów złośliwych piersi i mniej niż 1% ogółu nowotworów złośliwych u mężczyzn. Ze względu na niską świadomość i rzadkość występowania, rozpoznanie raka piersi u mężczyzn często bywa opóźnione, co może wpływać na gorsze rokowania. Jakie są najczęstsze objawy?

 

Objawy raka piersi u mężczyzn

 

Jednym z pierwszych sygnałów wskazujących na rozwój raka piersi u mężczyzn jest pojawienie się niebolesnego guzka pod brodawką sutkową. Guz ten często nie budzi początkowo niepokoju, dlatego wielu pacjentów odkłada wizytę u lekarza. W niektórych przypadkach pojawiają się także wycieki z brodawki sutkowej, które mogą mieć postać bezbarwną lub krwistą. To objaw, który z reguły sugeruje rozwój nowotworu złośliwego. Inne oznaki obejmują:

 

• Wciągnięcie brodawki.
• Owrzodzenia brodawki lub skóry w okolicy piersi.
• Powiększenie węzłów chłonnych, zwłaszcza w okolicy pachy.
• Swędzenie lub podrażnienie skóry piersi.
• Rak piersi u mężczyzn często daje również objawy ogólne, takie jak osłabienie, zmęczenie czy utrata masy ciała, które są wspólne dla wielu nowotworów.

 

Czynniki ryzyka raka piersi u mężczyzn

 

Najważniejszym czynnikiem ryzyka jest wiek – ryzyko zachorowania wzrasta wraz z upływem lat, a najwięcej przypadków diagnozuje się u mężczyzn powyżej 60. roku życia. Jednak nie tylko wiek ma znaczenie. Istnieje kilka innych czynników, które mogą zwiększać ryzyko zachorowania:

 

• Mutacje w genach, zaburzenia hormonalne, choroby jąder czy rak prostaty.

 

Choć rak piersi u mężczyzn jest rzadki, wczesne rozpoznanie ma kluczowe znaczenie dla skutecznego leczenia. Regularne samobadanie oraz świadomość objawów i czynników ryzyka mogą pomóc w szybkim wykryciu tego nowotworu.

 

Reasumując

 

Artykuł na temat samobadania piersi oraz profilaktyki raka piersi podkreśla znaczenie wczesnego wykrywania tego nowotworu, który jest jednym z najczęściej diagnozowanych u kobiet. Regularne badania, w tym samobadanie piersi i badania diagnostyczne, takie jak mammografia i USG, odgrywają kluczową rolę w wykrywaniu niepokojących zmian. Samobadanie piersi powinno się rozpocząć już po 20. roku życia, a badania obrazowe są zalecane szczególnie u kobiet po 40. roku życia. Instrukcja samobadania obejmuje sprawdzanie piersi zarówno przed lustrem, jak i w pozycji leżącej.

 

Mammografia pozwala wykrywać małe zmiany, natomiast USG jest szczególnie przydatne w ocenie struktury guzków. Obie metody są często stosowane łącznie, aby uzyskać pełny obraz diagnostyczny. W artykule odnieśliśmy się również do czynników ryzyka raka piersi, w tym: wiek, genetykę oraz styl życia. Dodatkowo poruszyliśmy temat raka piersi u mężczyzn, który jest rzadki, ale wczesne wykrycie ma decydujące znaczenie dla skuteczności leczenia. Pamiętaj, aby się badać!